file

Ekologiczne sposoby na ograniczenie podlewania w ogrodzie

Najskuteczniejszy sposób na ograniczenie podlewania w ogrodzie to nie jedna technika, lecz połączenie trzech działań: zatrzymania wilgoci w glebie, dostarczania wody tam, gdzie rośliny jej potrzebują, oraz doboru nasadzeń do warunków na działce. Ściółka zmniejsza parowanie, deszczówka może zastąpić część wody z kranu, a rozsądnie zaplanowane rabaty wymagają mniej interwencji w czasie suszy. Nawet przy dobrze urządzonym ogrodzie młode rośliny, uprawy w pojemnikach czy warzywa w okresach bezdeszczowych mogą jednak potrzebować podlewania.

Ściółkowanie: mniej parowania z odkrytej ziemi

Odsłonięta gleba szybko traci wilgoć, szczególnie tam, gdzie dociera do niej słońce i wiatr. Warstwa ściółki osłania jej powierzchnię, ogranicza parowanie i utrudnia wzrost chwastów, które konkurują z roślinami o wodę. Pomaga też łagodzić wahania temperatury gleby. Dlatego warto zacząć od odkrytych miejsc między roślinami, zamiast czekać, aż całe rabaty zarosną.

Na rabatach można wykorzystać korę, zrębki lub kompost, dobierając materiał do rodzaju nasadzeń. Kompost wnosi również materię organiczną. Ściółkę rozkłada się na glebie, ale nie zasypuje nią nasady pędów ani nie usypuje kopców przy pniach drzew. Warstwa ma chronić ziemię, nie utrzymywać stałej wilgoci bezpośrednio przy roślinie.

Korzyść może być wyraźna, choć nie da się obiecać takiego samego wyniku każdemu ogrodnikowi. W badaniu systemów nawadniania w gospodarstwach miejskich i małych gospodarstwach w Nowym Meksyku oszczędność wody związana ze stosowaniem ściółki wynosiła od 7,3% do 50,8%, a średnio 26,3%. Tak duża rozpiętość pokazuje znaczenie miejsca i warunków uprawy. W przydomowym ogrodzie ściółkowanie najlepiej traktować jako sposób na ograniczenie strat wilgoci, a nie gwarancję określonej oszczędności.

Podlewaj wtedy, gdy gleba tego potrzebuje

Stały harmonogram podlewania jest wygodny, ale nie uwzględnia deszczu, temperatury ani tego, jak długo gleba utrzymuje wilgoć. Przed uruchomieniem zraszacza sprawdź ziemię pod jej powierzchnią, a nie tylko to, czy jest sucha na wierzchu. Po opadach wierzchnia warstwa może już przeschnąć, podczas gdy przy korzeniach wciąż jest wilgotno. Z kolei przy roślinach rosnących w pojemnikach podłoże może wysychać szybciej niż na rabacie.

Jeśli podlewanie jest potrzebne, kieruj wodę na glebę w pobliżu korzeni, nie na ścieżki i liście. Przy podlewaniu ręcznym warto dać wodzie czas na wsiąknięcie, zamiast kończyć pracę, gdy zwilży jedynie powierzchnię. Ilość wody i częstotliwość trzeba dostosować do rośliny, pogody oraz podłoża. Młode nasadzenia wymagają innej uwagi niż rośliny, które już dobrze się ukorzeniły.

Zraszacz ustaw tak, by nie podlewał nawierzchni. Równie ważne jest wyłączenie go po opadach. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska wskazuje, że w USA nawet do połowy wody używanej na zewnątrz może być marnowane z powodu nieefektywnego podlewania. To nie jest statystyka dotycząca polskich ogrodów, ale dobrze ilustruje, dlaczego warto kontrolować, gdzie faktycznie trafia woda.

Kiedy przydaje się linia kroplująca?

Nawadnianie kropelkowe dostarcza wodę blisko roślin, zamiast rozprowadzać ją szerokim strumieniem po całej powierzchni. Może być szczególnie wygodne na dłuższych rabatach, w żywopłocie lub warzywniku, gdzie trudno równomiernie podlewać każdą roślinę ręcznie. Nie zwalnia jednak ze sprawdzania wilgotności ziemi: źle ustawiony czas pracy instalacji również może prowadzić do nadmiernego zużycia wody.

Przegląd badań nad ściółkowaniem i nawadnianiem przytacza szacunek, według którego metoda kroplowa może zużywać o 40–70% mniej wody niż tradycyjne nawadnianie zalewowe. Porównanie dotyczy właśnie tych dwóch metod. Nie oznacza, że wymiana każdego ogrodowego zraszacza na linię kroplującą da identyczny wynik. Efekt zależy między innymi od rodzaju gleby, układu nasadzeń i sposobu sterowania podlewaniem.

Deszczówka zamiast wody z kranu

Zbieranie opadów nie zmniejsza potrzeb wodnych roślin, ale pozwala zaspokoić część z nich bez korzystania z wody wodociągowej. Najprostsze rozwiązanie to skierowanie wody z rynny do beczki lub zbiornika i wykorzystanie jej później do podlewania. Jego przydatność zależy od ilości opadów, miejsca na zbiornik oraz wielkości ogrodu. Podczas dłuższej suszy zgromadzony zapas może się wyczerpać.

Zbiornik powinien być przykryty. Osłona ogranicza dostęp zanieczyszczeń, komarów i dzieci. Warto też sprawdzać, czy rynna rzeczywiście doprowadza wodę do pojemnika, a nadmiar opadu nie spływa bez potrzeby po utwardzonej nawierzchni. Samo ustawienie beczki niewiele pomoże, jeśli podczas deszczu woda ją omija.

Nie całą deszczówkę trzeba magazynować. Tam, gdzie pozwalają na to warunki działki, część opadu można skierować do nasadzeń i pozwolić mu wsiąknąć w ziemię. Dzięki temu deszcz zasila glebę, zamiast szybko opuszczać posesję.

Ogród deszczowy i nasadzenia, które zatrzymują opad

Ogród deszczowy to płytkie zagłębienie obsadzone roślinami, do którego spływa woda z dachu lub utwardzonych powierzchni. Jego zadaniem jest czasowe zebranie opadu i umożliwienie mu wsiąkania. Różni się więc od stale mokrego oczka wodnego: po deszczu przyjmuje wodę, a później stopniowo ją oddaje do gruntu.

Takie rozwiązanie wymaga przemyślenia przebiegu spływu. Woda powinna trafiać w miejsce, gdzie może bezpiecznie wsiąkać, a nie gromadzić się przy fundamentach czy zalewać sąsiedniej działki. Jeśli teren słabo przepuszcza wodę albo jest bardzo ograniczony przestrzennie, sposób zagospodarowania opadu trzeba dopasować do tych warunków.

Według materiałów amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska odpowiednio zaprojektowane ogrody deszczowe mogą ograniczać odpływ wody opadowej nawet o 90%. Chodzi o odpływ z zagospodarowanej powierzchni, a nie o zmniejszenie podlewania o 90%. Korzyść dla ogrodu polega przede wszystkim na tym, że większa część deszczu pozostaje na działce i może zasilać glebę oraz rośliny.

Dobierz rośliny do słońca, gleby i dostępnej wody

Ogród będzie wymagał częstego podlewania, jeśli dominują w nim rośliny niedopasowane do miejsca. Gatunek potrzebujący stale wilgotnej gleby posadzony na suchym, mocno nasłonecznionym stanowisku będzie zależał od regularnego dostarczania wody. Przed wyborem nasadzeń warto więc przyjrzeć się nie tylko ich wyglądowi, lecz także temu, jak szybko ziemia wysycha, ile jest słońca i gdzie po deszczu woda utrzymuje się dłużej.

Rośliny rodzime lub dobrze przystosowane do lokalnych warunków mogą po przyjęciu się potrzebować niewielkiego dodatkowego podlewania poza naturalnymi opadami. Nie oznacza to jednak, że świeżo posadzona roślina poradzi sobie bez pomocy. Dopóki jej korzenie nie rozrosną się w nowym miejscu, trzeba uważniej kontrolować wilgotność gleby. Podobnie uprawy w pojemnikach mają do dyspozycji ograniczoną ilość podłoża i nie korzystają z zapasu wody znajdującego się głębiej w gruncie.

Znaczenie ma także układ ogrodu. Rozległa powierzchnia wymagająca regularnego zraszania oznacza inne potrzeby niż rabaty z roślinami dopasowanymi do stanowiska, osłoniętą ściółką glebą oraz drzewami i krzewami. Nie trzeba zmieniać całej działki naraz. Praktycznym początkiem jest wskazanie miejsc, które podlewasz najczęściej, i ustalenie przyczyny: odsłonięta ziemia, niewłaściwa roślina, szybko przesychające podłoże czy woda ze zraszacza trafiająca poza nasadzenia.

Od czego zacząć ograniczanie podlewania?

Najpierw warto wyeliminować straty, które widać bez przebudowy ogrodu. Jeśli ziemia między roślinami pozostaje odkryta, zastosuj ściółkę. Jeśli zraszacz podlewa ścieżkę, skoryguj jego ustawienie. Jeśli uruchamiasz podlewanie o stałej porze, sprawdź wcześniej wilgotność gleby i uwzględnij ostatnie opady.

Dopiero potem zdecyduj, gdzie przyda się linia kroplująca, zbiornik na deszczówkę lub zmiana nasadzeń. Te rozwiązania pełnią różne funkcje: ściółka ogranicza utratę wody, precyzyjne podlewanie zmniejsza jej marnowanie, a deszczówka i ogród deszczowy pomagają wykorzystać opad. Połączenie ich tam, gdzie odpowiadają warunkom działki, pozwala podlewać rzadziej bez zaniedbywania potrzeb roślin.

Przeczytaj również:

Podziel się

FacebookXPinterest

Powiązane artykuły

Brak innych artykułów w tej kategorii.